Ziekteverzuim tijdens zwangerschap: plichten en opties voor werkgevers

Ziekte rondom zwangerschap en bevalling raakt meerdere domeinen tegelijk: sociale zekerheid, arbeidsrecht, verzuimregistratie en goed werkgeverschap. Een werknemer die (gedeeltelijk) uitvalt door zwangerschap of bevalling kan in veel situaties recht hebben op een Ziektewet-uitkering via UWV, die de werkgever zelf moet aanvragen, terwijl dit verzuim niet altijd meetelt in het reguliere ziekteverzuimpercentage van het CBS.

Voor HR-professionals en werkgevers is het daarom belangrijk om scherp onderscheid te maken tussen regulier verzuim en zwangerschap- of bevallingsgerelateerd verzuim. Dat speelt niet alleen bij kosten en interpretatie van verzuimcijfers, maar ook bij preventie: uit onderzoek van TNO blijkt dat vrouwen én leidinggevenden een deel van dit verzuim als vermijdbaar zien, bijvoorbeeld door tijdige werk­aanpassingen, preventieve maatregelen en heldere communicatie over mogelijkheden en rechten.

Tegelijkertijd gelden er duidelijke juridische verplichtingen. Wordt een medewerker voor of na het verlof ziek door de zwangerschap of bevalling, dan bent u als werkgever verantwoordelijk voor het aanvragen van een passende Ziektewetuitkering tijdens zwangerschap en bevallingsverlof. Een zorgvuldig ingericht beleid helpt u om aan de wet te voldoen, de administratieve kant op orde te houden en tegelijk het werkgeluk, de gezondheid en duurzame inzetbaarheid van (aanstaande) moeders te ondersteunen.

Bij ziekteverzuim rond zwangerschap lopen twee regelingen door elkaar: het reguliere ziekteverzuim met loondoorbetaling door de werkgever en verlof/uitkeringen rond zwangerschap en bevalling. Dit onderscheid bepaalt wie betaalt, welke meldtermijnen gelden en hoe verzuim in uw cijfers wordt geïnterpreteerd. Het CBS licht toe wat het ziekteverzuimpercentage precies meet. Ziekte als gevolg van zwangerschap kan onder de Ziektewet vallen, wat gevolgen heeft voor uw kosten en verzuimregistratie.

Ziekteverzuim zwangerschap werkgever: wat betaalt u?

In loondienst geldt in beginsel loondoorbetaling bij ziekte. Rondom zwangerschap zijn er situaties waarin een werkgever een Ziektewet-uitkering kan aanvragen. UWV beschrijft dit op de pagina over ziek en zwanger in loondienst. Deze uitkering bedraagt 100% van het dagloon. Zodra het zwangerschapsverlof start, stopt deze uitkering en gaat een WAZO-uitkering in. Zie de uitleg over rechten rond zwangerschaps- en bevallingsverlof bij de Rijksoverheid.

Ziek in de flexibiliseringsperiode (6–4 weken)

Een veelvoorkomend knelpunt in beleid en planning is ziekte in de flexibiliseringsperiode, 6 tot 4 weken vóór de uitgerekende datum. UWV maakt hierin een apart onderscheid. Mocht een werknemer in die periode ziek worden, dan kan een Ziektewet-uitkering worden aangevraagd, ook als de oorzaak niet zwangerschap gerelateerd is. Ziekte in deze periode kan effect hebben op de verlofopbouw. Voor een meerling geldt een ruimere periode van 10–8 weken.

Ziek tijdens verlof en flexibel opnemen

Organisaties maken afspraken over het flexibel opnemen van bevallingsverlof. Hoewel ziekte tijdens de WAZO-uitkering niet leidt tot extra verlof, blijft de uitkering wel als aaneengesloten periode van minimaal 16 weken bestaan. UWV beschrijft bij ziek en zwanger in loondienst de regels bij flexibel verlof.

Praktische tip

Bij flexibel verlof is een vaste procedure nuttig: wie legt afspraken vast, hoe wordt passend herstelwerk georganiseerd, en hoe voorkomt u misinterpretatie in de administratie?

Ziek na afloop van het verlof: oorzaak bepaalt route

Na de WAZO-uitkering is het belangrijk te weten of ziekte gerelateerd is aan zwangerschap of niet. Bij een directe ziekteaansluiting door zwangerschap kan een Ziektewet-uitkering worden aangevraagd. Voor een andere oorzaak geldt loondoorbetaling door de werkgever. Voor goede dossieropbouw is heldere vastlegging van einddata en ziekmeldingen cruciaal.

Ziekteperiodes optellen: impact op 104 weken

Als ziekteperiodes in elkaar overlopen, kan gedacht worden dat een nieuwe periode van 104 weken start. Dit is niet altijd het geval. UWV legt uit wanneer samengesteld ziekteverzuim optreedt en behandelt situaties rondom zwangerschapsverlof.

Meldtermijnen en aanvraag bij UWV

Bij Ziektewet-uitkering is timing essentieel. UWV geeft meldmomenten voor aanvragen, waarbij te laat melden kan leiden tot boetes. Rolverdeling binnen de organisatie kan helpen processen soepel te laten verlopen.

Verzuimcijfers en preventiebeleid

Zwangerschap zelf is geen ziekte, maar gerelateerd verzuim kan impact hebben. TNO-onderzoek wijst op de factoren die klachten kunnen verergeren. Een juiste codering helpt verzuimcijfers eerlijk te interpreteren.

Praktische aanpak voor ziekteverzuim zwangerschap werkgever

Een werkbare aanpak begint bij voorspelbaarheid. Maak afspraken zodra zwangerschap wordt gedeeld. Bespreek werkaanpassingen en verlofdata vroegtijdig. Door de juiste route voor ziekteverzuim te bepalen, kan u te lange loondoorbetaling of verkeerde ZW-aanvragen voorkomen, wat kosten en processen efficiënt houdt.

Een duidelijk beleid rond zwangerschap, verlof en ziekte helpt u om tegelijkertijd zorgvuldig met wetgeving om te gaan én medewerkers op een mensgerichte manier te ondersteunen. Door rollen, processen en registraties scherp te organiseren, voorkomt u fouten in uitkeringen, loondoorbetaling en verzuimcijfers.

Key takeaways

• Bepaal bij iedere melding expliciet of het gaat om ziekte, zwangerschaps-/bevallingsverlof of een combinatie daarvan, zodat loonbetaling en UWV-aanvragen correct verlopen.
• Leg een vast proces vast voor ziekmeldingen in de flexibiliseringsperiode (6–4 weken vóór de uitgerekende datum) en direct na afloop van het verlof, inclusief het bewaken van alle relevante UWV-meldtermijnen.
• Registreer in het personeelsdossier nauwkeurig de start- en einddatum van de WAZO-uitkering, het exacte moment van ziekmelding en de beoordeling van de bedrijfsarts over de oorzaak, om de juiste route (loondoorbetaling of Ziektewet) te kunnen kiezen.
• Maak bij flexibel opnemen van bevallingsverlof duidelijke afspraken over planning, ziekmeldingen en urenregistratie, zodat geen misverstanden ontstaan over “verlof sparen” en de verdeling van verzuimkosten.
• Richt uw verzuimregistratie zodanig in dat zwangerschap, verlof en zwangerschapsgerelateerd verzuim afzonderlijk en correct worden gecodeerd, zodat u zuiver kunt sturen op verzuimcijfers en gericht preventiebeleid kunt ontwikkelen.
• Stimuleer nauwe samenwerking tussen HR, leidinggevenden, salarisadministratie en arbodienst, zodat keuzes rond verlof en verzuim zowel juridisch kloppen als aansluiten bij de gezondheid en belastbaarheid van de medewerker.

Door nu te investeren in duidelijke afspraken, zorgvuldige dossiervorming en eenduidige registratie, verkleint u juridische en financiële risico’s én bouwt u aan een veilig en ondersteunend werkklimaat voor (aanstaande) ouders. Dat is niet alleen een wettelijke verantwoordelijkheid, maar ook een kans om u te profileren als aantrekkelijke en betrouwbare werkgever.