Ziekteverzuimcijfers per sector: zo vergelijkt u uw organisatie eerlijk

In sommige sectoren ligt het ziekteverzuim structureel hoger dan in andere. Recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laten bijvoorbeeld zien dat het verzuim in de horeca rond de 3 à 3,5 procent ligt, terwijl zorg, transport en andere bedrijfstakken in de StatLine-data duidelijk hoger scoren. Tegelijkertijd nemen de totale verzuimcijfers in 2025 opnieuw toe, waardoor de vraag urgenter wordt of het verzuim binnen uw organisatie echt problematisch is of in lijn met uw sector en medewerkerspopulatie.

Voor HR-managers, leidinggevenden en arbocoördinatoren is een eerlijke vergelijking onmisbaar om gericht beleid te voeren. Één percentage zegt weinig zolang u geen rekening houdt met factoren als sector, leeftijdsopbouw, type werkzaamheden, arbeidsomvang en bedrijfsgrootte. Wie stuurinformatie gebruikt zonder deze context, loopt het risico verzuim verkeerd te duiden en interventies te kiezen die weinig effect hebben.

Tegelijkertijd wijst de Sociaal-Economische Raad op de toenemende druk door arbeidsmarktkrapte, vooral in publieke sectoren, en het belang van goed leiderschap, minder uitval en betere benutting van menselijk kapitaal. Voor organisaties betekent dit dat inzicht in de juiste verzuimindicatoren direct raakt aan werkgeluk, duurzame inzetbaarheid en het zorgvuldig invullen van wettelijke zorgplichten rond verzuimbegeleiding.

Wanneer u naar ziekteverzuimcijfers per sector kijkt, vergelijkt u meestal het ziekteverzuimpercentage: het aandeel verzuimde dagen door ziekte ten opzichte van alle te werken dagen in een periode. Het CBS-dashboard ziekteverzuim laat bijvoorbeeld zien dat een verzuim van 5,1 procent betekent dat van elke 1.000 te werken dagen er 51 uitvallen door ziekte. Voor werkgevers is dit een nuttig startpunt om in te schatten hoe hun situatie spoort met algemene trends.

Sectorverschillen in ziekteverzuimcijfers per sector

De verschillen tussen sectoren zijn substantieel en vaak structureel. In de gezondheids- en welzijnszorg was het ziekteverzuim in het eerste kwartaal van 2025 bijvoorbeeld 8,1 procent, terwijl het in de horeca juist rond 3,4 procent lag. Deze sectorverschillen worden verder uitgediept in een CBS-rapportage. Voor HR en preventie is het belangrijk deze cijfers in hun context te lezen, zonder een oordeel te vellen over welke sector 'beter' presteert.

Er zijn veel factoren die bijdragen aan het ziekteverzuim binnen een sector zoals roosters, fysieke belasting en blootstelling aan infecties. Daarom is het verstandig om zorgvuldig te bepalen met welke sector u uw organisatie vergelijkt.

Seizoenseffect en juiste vergelijkingen

Omdat ziekteverzuim seizoensgebonden is, kan het vergelijken van opeenvolgende kwartalen verwarrend zijn. Het CBS-advies is om dezelfde periodes in opeenvolgende jaren te vergelijken om ruis te vermijden. Dit biedt een eerlijkere kijk op trends in uw organisatie.

Gebruik een vaste rapportagecyclus, bijvoorbeeld per kwartaal, en bekijk ten minste 8 kwartalen terug. Combineer verschillende indicatoren zoals percentage, verzuimduur en verzuimoorzaken voor een genuanceerd beeld.

Organisatiegrootte beïnvloedt de cijfers

De grootte van een organisatie kan een vertekend beeld geven van ziekteverzuimcijfers. In het derde kwartaal van 2025 lag het verzuimpercentage bij bedrijven met minder dan 10 werknemers op 2,4 procent, terwijl dit bij grotere bedrijven met 100 of meer werknemers op 6,0 procent lag. Deze informatie vindt u in het CBS-dashboard ziekteverzuim. Grote organisaties hebben vaker te maken met complexere functies en langdurige dossiers.

Het is belangrijk om bij het vergelijken rekening te houden met de grootte van uw organisatie. Dit kan scheve vergelijkingen met het sectorgemiddelde voorkomen en zo meer relevante inzichten bieden.

Samenstelling van uw personeel telt mee

De personeelssamenstelling in een sector beïnvloedt ook de ziekteverzuimcijfers. Leeftijd en type functies spelen hierbij een rol. Het CBS brengt bijvoorbeeld in beeld dat in sectoren zoals de bouw meer mannen werken, terwijl in de zorg vaker vrouwen werken. Het is verstandig om uw eigen populatie te vergelijken op leeftijd, geslacht en type functies.

Waarom verzuimt men: klachten en werkgerelateerdheid

Buiten het percentage is het ook belangrijk om te weten waarom medewerkers verzuimen. Volgens een CBS-analyse waren griep en verkoudheid in 2024 de meest voorkomende redenen, gevolgd door psychische klachten. Werkgerelateerd verzuim kwam vaak door te hoge werkdruk, vooral in sectoren als onderwijs en zorg. Dit betekent dat hetzelfde verzuimpercentage in verschillende sectoren verschillende oorzaken kan hebben.

Praktische tip: Denk bij het opstellen van verzuimbeleid niet alleen aan controle maar ook aan preventieve maatregelen zoals prioritering van werkzaamheden en ondersteuning van leidinggevenden bij het signaleren van overbelasting.

Van sectorbenchmark naar actie in uw organisatie

Een eerlijke benchmark begint met het afbakenen van uw vergelijkingsgroep. Combineer het ziekteverzuimpercentage met verzuimfrequentie en verzuimduur. Deze indicatoren zijn beschikbaar via publieke datasets van het CBS. Vertaal deze cijfers niet enkel naar cijfers, maar ook naar beïnvloedbare oorzaken zoals werkdruk. Neem slimme organisatorische veranderingen op in uw preventiebeleid.

Borging in beleid en verzuimbegeleiding

Een benchmark biedt pas meerwaarde wanneer deze wordt gekoppeld aan uw verzuim- en re-integratieproces. Het consistent registreren van gegevens en het bekijken van afwijkingen in context maakt dat u effectiever omgaat met verzuim. Focus op tijdige begeleiding en passende werkhervatting, bijvoorbeeld in lijn met de Wet verbetering poortwachter.

Gebruik de benchmark niet als ranglijst, maar als stuurinformatie: ontdek waar afwijkingen zitten, waardoor die ontstaan en kies de juiste mix van preventie en HR-instructies die aansluiten bij uw organisatie. Zo kunnen ziekteverzuimcijfers bijdragen aan een gezondere, beter inzetbare organisatie.

Door verzuimcijfers niet alleen als losse percentages te zien, maar ze in hun context te plaatsen, verandert ziekteverzuim van een registratiesysteem in een krachtig stuurinstrument voor beleid, preventie en duurzame inzetbaarheid.

Key takeaways

• Gebruik sectorcijfers als referentiekader in plaats van als oordeel, en kies bewust met welke sectoren en branches u zich vergelijkt.
• Vergelijk steeds hetzelfde kwartaal met voorgaande jaren en kijk minimaal acht kwartalen terug om seizoenseffecten en normale schommelingen te herkennen.
• Maak uw benchmark tweedimensionaal door zowel sector als organisatiegrootte mee te nemen, zodat de cijfers aansluiten bij uw type organisatie en contractmix.
• Spiegel uw verzuimcijfers aan leeftijdsopbouw, geslacht en functietypen om realistische doelen te formuleren en passende interventies te kiezen.
• Combineer verzuimpercentage altijd met duur, frequentie en werkgerelateerdheid om gerichte acties rond werkdruk, werkorganisatie en verzuimbegeleiding te bepalen.
• Interpreteer verzuimcijfers per sector in samenhang, zodat u zowel gezondheid als inzetbaarheid en naleving binnen uw organisatie versterkt.

Door verzuimdata op deze manier structureel te analyseren, creëert u een stevige basis voor gericht beleid, effectieve preventie en betere begeleiding. Zo stuurt u actief op gezonde, inzetbare medewerkers én op naleving van uw arboverplichtingen, in plaats van achter de cijfers aan te lopen.